Placebo, The Bitter End (αφιερωμένο στούς Έλληνες συμπολίτες μας)

Οι αιτίες της απάθειας, του Μανώλη Βαρδή. 

Είναι μεσοκαλόκαιρο και δεν πρέπει να ταραζόμαστε, όμως δεν μας αφήνουν οι «διάολοι». Όσοι ενδιαφέρεστε ακόμα για το μέλλον αυτού του τόπου, θα έχετε πιθανώς αναρωτηθεί για την απάθεια των συμπολιτών μας απέναντι στα μέτρα που παίρνονται γι’ αυτούς. Όσοι μάλιστα έχετε και κάποια ηλικία, θα σας φανεί παράξενη αυτή η σιωπή και η αμηχανία (σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες).

Έχουν δοθεί πολλές εξηγήσεις: πολιτικές, κοινωνιολογικές, πολιτισμικές, ακόμα και «θρησκευτικές» (το τελευταίο και από τον γράφοντα). Όμως έπεσε στα χέρια μου ένα ενδιαφέρον paper του W. Lance Bennett (University of Washington), με τίτλο The Uncivic Culture: Communication, Identity, and the Rise of Lifestyle Politics, του Δεκεμβρίου του 1998. Ο συγγραφέας προσπαθεί να αναιρέσει το συμπέρασμα ότι τα μέσα επικοινωνίας (μονοσήμαντα) έχουν υπονομεύσει την πολιτική συμμετοχή και αντίδραση των Αμερικανών τα τελευταία χρόνια. Σωστά λοιπόν φέρνει στο προσκήνιο τις οικονομικές αλλαγές της μετά το ’70 εποχής και πως αυτές έχουν διαμορφώσει ένα εντελώς διαφορετικό κοινωνικό κεφάλαιο. Νέοι ρόλοι έχουν αναφανεί σαν αποτέλεσμα της υπερ-εργασίας, της part time εργασίας, της υπερ-απασχόλησης των γυναικών, της κατεδάφισης του κράτους πρόνοιας. Αυτό μεταφράζεται ψυχολογικά με ένα αξιακό κομφούζιο. Έτσι ενώ παραπονούνται (οι Αμερικάνοι της έρευνας) ότι δεν έχουν πλέον χρόνο για το σπίτι και τα παιδιά τους, στο ερώτημα αν θα ήθελαν να «επιστρέψουν» και πάλι σε παραδοσιακές κοινωνικές καταστάσεις (π.χ. η γυναίκα στο σπίτι, έμφαση στην οικογένεια κ.α.) απαντούν κατηγορηματικά αρνητικά.

Το πρόβλημα επιδεινώνεται αν συνυπολογισθεί η μετατροπή των κοινωνικών προβλημάτων σε προσωπικά. Σαν αποτέλεσμα της διάλυσης των μεγάλων ιδεολογιών, η καθημερινή εργασιακή ανασφάλεια μετατρέπεται σε προσωπικό ζήτημα επιβίωσης, το οποίο δεν περιμένει τίποτε από κυβερνητικές λύσεις που είναι μη αποτελεσματικές (κυνισμός και απάθεια). Αυτό οδηγεί με τη σειρά του στον κύκλο των anger politics, δηλαδή η ματαίωση των προσδοκιών όταν εκτονώνεται παίρνει την μορφή αποσπασματικών και μηδενιστικών επιθέσεων. Σε επικοινωνιακό επίπεδο η αλλαγή αυτή φαίνεται στην διαδοχή του μοντέλου του political-media complex, της ανάδειξης της τηλεόρασης με το μαζικό ακροατήριο σε θεσμό διακυβέρνησης, από το σύγχρονο μοντέλο των πολιτικών μηνυμάτων που στοχεύουν σε «επιλεγμένα ακροατήρια» (targeted individuals), εκπονούνται από επαγγελματίες της επικοινωνίας και λαμβάνουν υπόψη τους την αυξανόμενη δυσπιστία του κόσμου απέναντι σε πολιτικούς και δημοσιογράφους.

Το κοινό είναι ρευστό, από-συγκεντρωμένο και κουρασμένο (σαν αποτέλεσμα της εντατικοποίησης της εργασίας). Οι κοινωνικές συλλογικότητες έχουν αντικατασταθεί από προσωπικά-συνήθως συναισθηματικά-πολλαπλά lifestyle formats. Γι’ αυτό μη μας κάνει εντύπωση όταν βλέπουμε στην πολιτική ατζέντα των ημερών μας σκληρά μέτρα υψηλής πολιτικής (ασφαλιστικό, εργασιακό) δίπλα σε θέματα όπως ο καθαρισμός της παραλίας, τα εθελοντικά στέκια για τους μετανάστες, ο Ασωπός ποταμός κ.α. Δεν πρόκειται για παραπληροφόρηση. Είναι ακριβώς ο αντικατοπτρικός λόγος ταυτότητας του μέσου πολίτη, ο οποίος προσπαθεί να δομήσει την ταυτότητά του μέσω αυτών των πολλαπλών formats.

Θα μου πει κανείς, που σκέφτεται «παλιομοδίτικα», κάποιος κερδίζει μέσα απ’ όλα αυτά. Επιφανειακά κερδισμένος είναι το με τη στενή έννοια «πολιτικό σύστημα», το οποίο καταφέρνει και επιβιώνει και δεν απειλείται. Όμως στο βάθος το πρόβλημα δεν εξαφανίζεται, καθώς δεν είναι σίγουρο πως αυτά τα νέα σχήματα μπορούν να σταθεροποιήσουν την υγεία της πολιτικής με την ουσιαστικότερη έννοια της.

The Crisis and the Euro, by George Soros, The New York Review of Books, 19/8/2010.

Προφητικά Κείμενα

1. «Ομάδα κρούσης» για την οικονομία συγκροτεί ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ κ. Γ. Παπανδρέου, της Δήμητρας Κρουστάλλη, Το Βήμα, 8/9/2009.

"Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει το επιτελείο του κ. Γ. Παπανδρέου στην παρουσία του στη ΔΕΘ και για τον σκοπό αυτόν έχουν επιστρατευθεί όλοι όσοι θα μπορούσαν να προσφέρουν ιδέες, προτάσεις και εκτιμήσεις για την κατάσταση της οικονομίας και για την έξοδο από την κρίση. Η ανάλυση που υπάρχει στον τομέα Οικονομίας του κόμματος, την οποία συμμερίζονται και οι προσωπικότητες που εκλήθησαν να συνδράμουν τον πρόεδρο του ΠαΣοΚ, είναι ότι το έλλειμμα θα ξεπεράσει το 8% και ότι δεν είναι κυκλικό. Δηλαδή δεν εξηγείται μόνο από το ξέσπασμα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης αλλά είναι διαρθρωτικό και έχει διάρκεια στον χρόνο. Ετσι ο κ. Παπανδρέου έχει καλέσει προσωπικότητες από τον χώρο της οικονομίας, ακόμη και ορισμένους που είχαν απομακρυνθεί το τελευταίο διάστημα από την ηγεσία του κόμματος, προκαλώντας τη θετική έκπληξή τους. Πρόκειται για τους καθηγητές Ι. Στουρνάρα (επιστημονικός διευθυντής του ΙΟΒΕ), Ηρ. Πολεμαρχάκη (διατηρεί μακρά φιλία με την οικογένεια Παπανδρέου), Β. Ράπανο (πρόεδρος του ΟΠΕΚ), Γκίκα Χαρδούβελη, (πρώην σύμβουλος του κ. Κ. Σημίτη και του διοικητή της Εθνικής Θόδωρου Καρατζά και στέλεχος της Εurobank) και Κ. Παπαδόπουλο (συνεργάτης του κ. Παπανδρέου από το υπουργείο Εξωτερικών). Κάποιον ρόλο παίζει και ο κ. Μιχ. Σάλλας, πρόεδρος της Τράπεζας Πειραιώς."

2. Μια προφητική ομιλία του Κώστα Σημίτη στη Βουλή το 2008: «Θα υποδειχθεί λύση με προσφυγή στο ΔΝΤ», Posted: 09/04/2010 by positivus, Grecian Politics,

"Αποτελεί κοινό μυστικό στους κύκλους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι η Ελλάδα δεν προσαρμόζεται στις επιταγές της ΟΝΕ και ότι επίσης οι όποιες νουθεσίες και επιτηρήσεις δεν αρκούν. Θεωρούν ότι η τωρινή πολιτική ηγεσία της χώρας, που στηρίχθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε όλες τις σημαντικές επιδιώξεις της, την απογραφή, την αναθεώρηση του ΑΕΠ, τη γρήγορη ολοκλήρωση της διαδικασίας της επιτήρησης, εκμεταλλεύτηκε αυτή τη συμπαράσταση για να χειροτερεύσει κατά πολύ τα πράγματα και να μην τηρήσει δεσμεύσεις. Απλά, τους κορόιδεψε. Η Ελλάδα, πιστεύουν, καλό θα ήταν να αναγκαστεί να προσφύγει στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για να εξασφαλίσει τον απαραίτητο δανεισμό, ώστε η παρακολούθηση της ελληνικής οικονομίας να είναι αρμοδιότητά του και όχι φροντίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αφορμές για μια τέτοια κίνηση μπορούν να βρεθούν, αν συνεχιστεί η σημερινή πορεία. Η Ελλάδα σύμφωνα με τον προϋπολογισμό που συζητάμε θα πρέπει να δανειστεί το 2009 τουλάχιστον 40 δισ., αλλά πιθανότατα ένα ποσό 50 δισ. Τα χρήματα στις διεθνείς χρηματαγορές θα είναι δύσκολο να βρεθούν την περίοδο που θα επιδιώξει τον δανεισμό η Ελλάδα. Γιατί και άλλες χώρες και προπαντός ξένες τράπεζες θα επιθυμούν να δανειστούν και θα προσφέρουν ικανοποιητικότερο επιτόκιο ή περισσότερη φερεγγυότητα. Στην περίπτωση που παρουσιαστούν δυσκολίες δανεισμού του ελληνικού κράτους θα έχει δοθεί η αφορμή να διατυπωθεί η υπόδειξη, ότι η λύση του προβλήματος θα πρέπει να επιζητηθεί μάλλον με προσφυγή στο ΔΝΤ».

Μεγάλες προσδοκίες, αλλά και αδιευκρίνιστες πλευρές, του Χρήστου Ζιώτη, Ελευθεροτυπία, 16/7/2010.

Νέες ισορροπίες. Νέες ισορροπίες στο τραπεζικό σύστημα της χώρας θα διαμορφώσει η ενδεχόμενη αποδοχή της πρότασης Σάλλα για συνένωση δυνάμεων μεταξύ των τραπεζών Πειραιώς - Αγροτικής Τράπεζας και Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου, με το διακύβευμα ωστόσο να εντοπίζεται στο αν η δημιουργία ισχυρότερων σχημάτων στον τραπεζικό κλάδο θα έχει ουσιαστικό αντίκτυπο στην ενίσχυση της πραγματικής οικονομίας, του Βασίλη Γεωργά, Ελευθεροτυπία, 16/7/2010.

Ποιος είναι ο Μιχ. Σάλλας, Ελευθεροτυπία, 16/7/2010.

Προεκλογικό Πρόγραμμα ΠΑΣΟΚ

"Στήριξη ενός ισχυρού και αποτελεσματικού «δημόσιου πυλώνα» στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, που με τις δράσεις και τις υπηρεσίες του, θα διασφαλίζει συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού, θα προστατεύει τον καταναλωτή/δανειολήπτη, και θα στηρίζει την πραγματική οικονομία. Ενεργοποίηση του ρόλου που μπορούν να παίξουν οι τράπεζες που ελέγχονται από το Ελληνικό Δημόσιο".

Εξαιρετικά σπουδαία η πρόταση του Μιχάλη Σάλλα..., της Ζέζας Ζήκου, Η Καθημερινή, 16/7/2010. 

Μαύρες μέρες, «ιδανικές» για αυτόχειρες. Η κρίση μεγαλώνει τον αριθμό των αυτοκτονιών: άνθρωποι γονατισμένοι από χρέη επιχειρούν το απονενοημένο, της Έλενας Φυντανίδου, Το Βήμα, 16/7/2010.

Κράτος - αφέντης και απογραφή, του Σταύρου Λυγερού, Η Καθημερινή, 16/7/2010.

Απαγορευμένη Πόλη όλο το Πεκίνο. Γύρω στα δύο εκατομμύρια εσωτερικοί μετανάστες θα ζουν σαν έγκλειστοι σε γκέτο, Το Βήμα, 16/7/2010.

Arab autocracy. Thank you and goodbye. For good or ill, change is coming to Egypt and Saudi Arabia soon, Τhe Economist, 15/7/2010.

 A history of anarchists - and their enemies. The vicious circle where savage police crackdowns would provoke a small minority to further murderous atrocities, leading to the further persecution of anarchists in general, by Phil Baker, TLS, 7/7/2010.