Το πέταγμα της πεταλούδας, τα μεγάλα ρεύματα και η αργία της εβδομάδας
του Σεραφείμ Μακρή || www.democracycrisis.com
Ανακεφαλαίωση. Ναι, αυτή ήταν τελικά η λέξη. Δύσκολο πράμα ωστόσο καθώς σε προτρέπει να σταθείς, να αναλογιστείς, να πατήσεις φρένο. Για να μπορέσεις να κατατάξεις τα σημαντικά και τα ασήμαντα. Να διαπιστώσεις που σε έχει φέρει το ρεύμα. Να ανεβείς σε βράχο για να αγναντέψεις το ποτάμι. Ξέρω μερικές φορές είναι μάταιο: άμα ξαναριχτείς στην κοίτη η περιδίνηση σε πάει από μόνη της…
Στην Οικονομία, από τη μια ο πεσιμισμός επέστρεψε στην Αμερική, οδηγούμενος από τη βύθιση της αγοράς εργασίας (και όχι μόνο) και οι προβλέψεις για νέο κύμα ύφεσης παγώνουν τις προοπτικές. Double deep…Από την άλλη η Κίνα μετρήθηκε μόλις χτες 2η οικονομία στον κόσμο, μια στάση πριν γίνει η πρώτη, και ταυτόχρονα η Γερμανία, μόνη κερδισμένη από την κρίση κυριαρχίας του Εθνικού κράτους στην Ευρώπη αλλά και την κρίση των μεταβατικών θεσμών όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, θέλει να οδηγήσει μια νέα βιομηχανική επανάσταση. Την ίδια στιγμή το έξυπνο κεφάλαιο σαρώνει μεθοδικά το καθετί που εμποδίζει την κινητικότητά του (όπως πχ τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα) με εργαλεία εγκατεστημένα στη Washington αλλά και στις Βρυξέλλες. Η επίπτωση της σμίκρυνσης και απίσχνασης της μεσαίας αστικής τάξης –και άρα πτώσης της κατανάλωσης- αντιμετωπίζεται αυτή τη στιγμή ως παράπλευρη απώλεια και πιθανώς ως μια προσωρινή τέτοια. Αλλά την ίδια στιγμή η ψυχολογία στις αγορές είναι bearish που θα έλεγαν και τα υψηλά IQ στη Wall Street…
Στην Yψηλή Πολιτική, το Ιράν θα αποτελέσει τη νέα πηγή ανάφλεξης, σε μια Μέση Ανατολή όπου οι συσχετισμοί κινούνται. Οι μουσουλμάνοι δεν είναι ένα ενιαίο bloc, παλιοί εχθροί μπορεί να γίνουν απροσδόκητοι φίλοι. Νέες δυνάμεις αναζητούν στρατηγικό βάθος σε μια περιοχή πολύ ρηχή και γεμάτη εύφλεκτο πετρέλαιο. Μια προειδοποίηση σε όσους στηρίζουν θεωρίες συνωμοσίας ή μοιρολατρικές θεωρίες της μιας υπερδύναμης: η εφαρμογή είναι πάντα εξαιρετικά πολύπλοκη, οι παράμετροι στο πεδίο μπορούν να τινάξουν τα πιο μελετημένα σχέδια στον αέρα. Αλλά ήδη οι πόλοι της σύγκρουσης γίνονται διακριτοί: ο εμπλουτισμός ουρανίου που επιχειρεί η Ιρανική Κυβέρνηση ανοίγει το πυρηνικό club και το στρατηγικό δίλημμα είναι από αυτά που δε μπορούν να μείνουν αναπάντητα.
Στο Περιβάλλον, η κηλίδα της BP και οι φωτιές-παρατεταμένη ξηρασία στον Καύκασο αλλά και οι πλημμύρες στο Πακιστάν υπήρξαν γεγονότα με υπερτοπική σημασία. Όχι μόνο για την εν γένει σημασία τους στη διαμόρφωση μιας νέας κλιματικής ισορροπίας (της οποίας πιθανώς είναι ταυτόχρονα και αποτελέσματα) αλλά γιατί ενδέχεται να οδηγήσουν σε ανατροπή δεδομένων στην επισιτιστική αλυσίδα –και αυτό είναι κάτι που θα το παρακολουθήσουμε τους επόμενους μήνες. Οι αλλαγές σε αυτή την αλυσίδα, σε συγκερασμό με μικρότερες τοπικές αιτίες, δε θα είναι άμοιρες σε μεγαλειώδεις μετακινήσεις πληθυσμών στο μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
Ανακεφαλαίωση: με την Οικονομία σε τεντωμένο σκοινί παγκοσμίως (θα σώσουν Γερμανία και Κίνα ή και Ινδία την παρτίδα;) με το Περιβάλλον να παίζει διαρκώς και πιο συχνά το ρόλο του καταλύτη νέων καταστάσεων και να μετατρέπεται ενίοτε σε πολλαπλασιαστή, με σημεία του Κόσμου όπως η Μέση Ανατολή (αλλά και η Άπω Ανατολή των δύο Κορεών) να αναβράζουν, ο παράξενος ελκυστής του Lorentz είναι ξανά σε κίνηση: το πέταγμα μιας πεταλούδας στην Ιαπωνία μπορεί να (ξανα)προκαλέσει χρηματοπιστωτική κρίση στη Νέα Υόρκη και αλλαγή πρωθυπουργού στη Ρωσία.
Το σίγουρο είναι ότι βρισκόμαστε σε μια εποχή όπου οι Δημοκρατίες σε ολόκληρο τον κόσμο, Δημοκρατίες που εξελίχτηκαν σε αυτό που είναι σήμερα στη νεωτερική εποχή του σχηματισμού των Εθνών, καλούνται να αποδείξουν ότι μπορούν να είναι αποτελεσματικές και κάτω από τις νέες συνθήκες και να παράξουν μια νέα ιδεολογική ταυτότητα. Γιατί, αν θα φτιάξεις τζαμί στην Αθήνα ή στο σημείο μηδέν στη Νέα Υόρκη αναδεικνύουν διαφορετικές όψεις του αυτού ζητήματος: μπορεί κάποιος που δεν εκπροσωπεί μια Δημοκρατία να ζητάει να ερμηνεύσει τον κώδικα αξιών της; Να προσπαθεί να μετατρέψει την ιδεολογική διασπορά μέσα στη Δημοκρατία σε πρόβλημα επιβίωσής της; Και εν τέλει από ποια διασπορά απόψεων και μετά μια Δημοκρατία δεν παράγει αποτέλεσμα ασφάλειας για τους πολίτες που την απαρτίζουν; Ή αλλιώς ποια μέρα της εβδομάδας είναι αργία σε μια Δημοκρατία που αποτελείται από 1/3 Χριστιανούς, 1/3 Εβραίους και 1/3 Μουσουλμάνους; Και τι θα γινόταν αν η κατανομή ήταν 25-25-50;
