|
(Η απογοήτευση των οπαδών των Οράνιε αντικατοπτρίζεται στο βλέμμα τους)
(Ερώτηση: με ποιά σημαία πανηγυρίζει ο Πουγιόλ;)
Με αφορμή την οικονομική κρίση και όχι μόνο της εποχής μας, αρχίζει μία σειρά παρουσιάσεων-ερμηνειών βιβλικών κειμένων,
Ο Προφήτης Μιχαίας σύγχρονος όσο κανένας άλλος, του Μανώλη Βαρδή.
Οι Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης δεν φοβόντουσαν να πουν τα πράγματα με το όνομα τους. Γι’ αυτό και κυνηγήθηκαν, γι’ αυτό και λοιδορήθηκαν. Ο Προφήτης Μιχαίας θεωρείται ότι περιέχει στο λόγο του την πιο μικρή και συμπυκνωμένη κοινωνική κριτική.
Πρώτος στόχος του οι πλούσιοι και ισχυροί, οι οποίοι αφαιρούν τα σπίτια και τις περιουσίες των φτωχών ανθρώπων (και επεθύμουν αγρούς και διήρπαζον ορφανούς, 2,2), για να καταλήξει ότι και αυτών η μοίρα θα είναι ο εχθρός να τους καταλάβει και να μοιράσει τα παρανόμως αποκτηθέντα (2,4). Η οικονομική αδικία ολοκληρώνεται πάντα με εθνική τραγωδία/»εκδίκηση». Μόνη λύση λοιπόν να σηκωθούν και να φύγουν (ανάστηθι και πορεύου, ότι ούκ έστι σοι αύτη η ανάπαυσις ένεκεν ακαθαρσίας, διεφθάρητε φθορά, 2,10). Είναι αυτοί που τρώνε τη σάρκα του λαού, αφαιρούν δέρματα και οστά και τα τεμαχίζουν (3,3).
Η σήψη και η γενική διαφθορά συνοδεύονται από αυτοπεποίθηση. Λέει ο Προφήτης «οι ηγούμενοι μετά δώρων έκρινον, και οι ιερείς μετά μισθού απεκρίνοντο….και επί τον Κύριον επαναπαύοντο λέγοντες∙ ουχί Κύριος εν ημιν έστιν; 3,11). H συνολική ανομία δεν αφορά μόνο τους πλούσιους, αλλά και τον λαό που «λαλεί ψεύδη» (6,12). Το αποτέλεσμα θα είναι να σπέρνουν και να μη θερίζουν, να τρώνε και να μη χορταίνουν, να παράγουν λάδι και κρασί, τα οποία δεν θα απολαμβάνουν (6,14-15). Πρόκειται για χαρακτηριστική μεταφορική εικόνα της παραγωγής πλούτου που θα μένει ανεκμετάλλευτος, αφού άλλοι θα τον υφαρπάζουν και θα τον οικειοποιούνται.
Ο Προφήτης καταλήγει σε θρήνο, βλέποντας ότι ζει σε μία κοινωνία που δεν υπάρχει πια κανένας ευσεβής και όλοι κυλιούνται στα αίματα (7,2). Ακόμα και η βασική κοινωνική μονάδα, η οικογένεια, καθώς και οι διαπροσωπικές φιλικές σχέσεις είναι σάπιες. Λέει: «μη καταπιστεύετε εν φίλοις και μη ελπίζετε επί ηγουμένοις, από της συγκοίτου σου φύλαξαι του αναθέσθαι τι αυτή∙ διότι υιός ατιμάζει πατέρα, θυγάτηρ επαναστήσεται επί την μητέραν αυτής….εχθροί ανδρός πάντες οι άνδρες οι εν τω οίκω αυτού» (7,5-6). Η οικογένεια είναι σε αποσύνθεση, πιστό αντίγραφο της θνήσκουσας κοινωνίας.
Οι εχθροί θα χαίρονται και θα μυκτηρίζουν. Πού είναι λοιπόν ο Θεός σου; Ο λαός έχει γίνει χλεύη και «καταπάτημα ως πηλός εν ταις οδοίς» (7,10).
Καταλαβαίνουμε σιγά σιγά το όλο προφητικό σχήμα. Η αμαρτία είναι κοινωνική αποσύνθεση, από πάνω μέχρι κάτω. Συνοδεύεται από οίηση, εγωισμό και αυτοπεποίθηση (τί μπορούμε δηλαδή να πάθουμε;). Δεν αφήνεται ούτε το περιθώριο επιστροφής σε παραδοσιακές αξίες, αφού αυτές έχουν ήδη εξαρθρωθεί (χτυπιέται αλύπητα από τον προφητικό λόγο η μικροαστική υποκρισία). Το έθνος, ο λαός, γίνεται περίγελος των εχθρών του, διότι για τους Προφήτες (και όχι για εμάς φαίνεται) ο λαός είναι «όλον» και σαν τέτοιος έρχεται σε επαφή με τους «εχθρούς» του. Δεν υπάρχει οικονομική κατάρρευση από μόνη της. Δεν υπάρχει ατομική παρακμή από μόνη της. Το ατομικό είναι κοινωνικό και μαζί συνιστούν την «εθνική» εικόνα.
Θα αποφύγω να αναλύσω τη λύση που προτείνει ο Μιχαίας. Είναι τόσο αυτονόητη-καθολική μετάνοια και πίστη στον Θεό- που δύσκολα θα την καταλάβουμε σήμερα. Ας αρκεστούμε να καταλάβουμε τα προηγούμενα.
ΠΗΓΗ:
Νικόλαος Παπαδόπουλος, Υπόμνημα εις το Βιβλίον του Μιχαίου. Εισαγωγή-Κείμενον-Ερμηνεία. Αθήνα, 1984.
Από την επανάσταση κατά του Γιαννίτση το 2001 στην πλήρη αποδοχή του Ασφαλιστικού εννέα χρόνια μετά. Η μετάλλαξη των πράσινων συνδικαλιστών, του Άγγελου Κωβαίου, Το Βήμα, 11/7/2010.
Ηλίας Μόσιαλος. Η εφεδρεία του Μαξίμου, Από καθηγητής της LSΕ, εισηγητής του ΠαΣοΚ στο ασφαλιστικό νομοσχέδιο, της Δήμητρας Κρουστάλλη, Το Βήμα, 11/7/2010.
Τι κάνει έξαλλο τον Πάγκαλο. Η ολέθρια σχέση του αντιπροέδρου της κυβέρνησης με την Αριστερά, της Μαριλης Μαργωμένου, Η Καθημερινή, 11/7/2010.
Βαριές κουβέντες, παλιά ιστορία. Θα μπορούσε να αποτελέσει άλλο ένα επεισόδιο στο πολύχρονο σίριαλ της κόντρας του Θ. Πάγκαλου με το ΚΚΕ, αν ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης δεν έκανε μια άνευ προηγουμένου καταγγελία. Εφτασε στο σημείο να θεωρεί πως «η κυρία Παπαρήγα και η ανεύθυνη τυχοδιωκτική ομάδα γύρω από την ηγεσία του ΚΚΕ θέλουν έναν νεκρό». Βαριές κουβέντες. Και δεν είναι οι πρώτες, ούτε μάλλον οι τελευταίες..., του Πασχάλη Κορωναίου, Ελευθεροτυπία, 11/7/2010.
Οι «φυλές» του λιμανιού. Ποιοι είναι οι συνδικαλιστές που κάνουν κουμάντο στο μεγάλο λιμάνι; Τι τους ενώνει, τι τους χωρίζει; Ηθελαν όλοι να παραμείνουν οι κάβοι δεμένοι στις πρόσφατες απεργιακές κινητοποιήσεις;, της Ντίνας Καρατζιου, Ελευθεροτυπία, 11/7/2010.
14 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ βλέπουν τη δημοτικότητά τους να καταρρέει λόγω της λιτότητας. Ηγέτες πληρώνουν την κρίση στα γκάλοπ, του Στάθη Ευσταθιάδη, Το Βήμα, 11/7/2010.
«Πλάνο Β'» αν τελικά το Μνημόνιο... καταδικαστεί. Εναλλακτικό σχέδιο τύπου Ρουμανίας επεξεργάζονται στο υπουργείο Οικονομίας, σύμφωνα με πληροφορίες του «Εθνους της Κυριακής», σε περίπτωση που τα ελληνικά δικαστήρια κρίνουν αντισυνταγματικές παραμέτρους του μνημονίου ή άρθρα και διατάξεις νόμων που απορρέουν από αυτό, 11/7/2010.
Δύο οι ευνοημένοι της Ιστορίας, του Χρήστου Γιανναρά, Η Καθημερινή, 11/7/2010.
Σχολεία παραγωγής άεργων και δούλων, του Νίκου Γ. Ξυδάκη, Η Καθημερινή, 11/7/2010.
Πολύφερνη πολιτική νύφη ο δυναμικός χώρος των αντιεξουσιαστών, ειδικά τώρα που φαίνεται να αποκηρύσσουν δημοσίως την τυφλή βία. Μολότοφ, Μπακούνιν και χορτοφαγία, του Δημ. Χαραλάμπους, Το Βήμα, 11/7/2010.
Οι «Σκυφτούληδες» και οι άλλοι. Δύο είναι οι μεγαλύτερες αντιεξουσιαστικές οργανώσεις- αν προτιμάτε «ομπρέλες», σε έναν χώρο με κοινά χαρακτηριστικά, μεγάλες αντιθέσεις για τις λεπτομέρειες και ελάχιστα περιθώρια συμφωνίας. Το λεγόμενο «Μπλακ Μπλοκ», ή Συνεργασία Αναρχικών για την Πολύμορφη Δράση, και η Αντιεξουσιαστική Κίνηση (ΑΚ), Το Βήμα, 11/7/2010.
Γυαλιά-καρφιά στο Κολωνάκι από το «κόμμα Μαζιώτη», Το Βήμα, 11/7/2010.
η Η ΜΕΓΑΛΗ ΦΥΓΗ. Ενα νέο μεταναστευτικό ρεύμα γεννιέται...Ορατή στον ορίζοντα είναι η τάση Ιταλών και Ελλήνων να φύγουν προς τις ίδιες χώρες που είχαν δεχθεί τους παππούδες και τους προπάππους τους προ 100 και πλέον χρόνων, του Αλ. Καψύλη, Το Βήμα, 11/7/2010.
Οι διαδικτυακές παρέες γίνονται κινήματα. Εντονες συζητήσεις και ζυμώσεις σε twitter και facebook και καταιγιστικές αναρτήσεις στα μπλογκ από πολίτες που αντιστέκονται στην κρίση, της Λίνας Γιάνναρου, Η Καθημερινή, 11/7/2010.
Πού σερφάρει το παιδί σας; Εταιρείες παρακολουθούν για λογαριασμό του γονέα τις «κινήσεις» του στο Ιντερνετ, του Κώστα Δεληγιάννη, Η Καθημερινή, 11/7/2010.
Αυτό το πετρέλαιο ποιος θα το πάρει; Γκρίζες ζώνες, Μπάμπουρας, casus belli, υφαλοκρηπίδα, διεθνές δίκαιο, συνεκμετάλλευση, Αιγαίο. Ολες οι λέξεις οδηγούν σε μία: πετρέλαιο. Τελικά, έχουμε τόσο πολύ; Ανεβήκαμε στη μοναδική για τον ελλαδικό χώρο εδώ και 30 χρόνια πλωτή εξέδρα άντλησης στ' ανοιχτά της Καβάλας. Γνωρίσαμε τα μυστικά της εξόρυξης, μάθαμε για τα περίπλοκα οικονομικά ντιλ γύρω απ' τον ελληνικό μαύρο χρυσό, για τα πλάνα των νέων γεωτρήσεων στην περιοχή. Κι αφήσαμε πίσω μας τον Πρίνο σε ταραγμένα νερά, καθώς για άλλη μια φορά ένα τουρκικό ωκεανογραφικό κόβει βόλτες έξω απ' τη Θάσο. Τελικά, το πετρέλαιο είναι για μας ευλογία ή κατάρα; Η αιτία ή η αφορμή; Ιδού η απορία, της Αθηνάς Γκόρου, Ελευθεροτυπία, 11/7/2010.
Το Πεκίνο απειλεί ότι ο επόμενος πνευματικός ηγέτης του Θιβέτ θα είναι διορισμένος από το ΚΚΚ. Ο Δαλάι Λάμα θα είναι κομμουνιστής, της Τάνιας Μποζανίνου, Το Βήμα, 11/7/2010.
Βιβλία για το Καλοκαίρι, από την Αυγή, 11/7/2010.
Το Μνημόνιο ως λυδία λίθος, του Σταύρου Λυγερού, Η Καθημερινή, 11/7/2010.
"Το σίγουρο είναι ότι ο Παπανδρέου αντιμετωπίζει το Μνημόνιο όχι σαν αναγκαίο κακό, αλλά σαν μοναδική θεραπεία. Για την ακρίβεια το αντιμετωπίζει σαν εργαλείο κατεδάφισης του κοινωνικού κράτους και επιβολής ενός νέου οικονομικοκοινωνικού μοντέλου. Είτε επειδή έχει πεισθεί για την αποτελεσματικότητά της είτε επειδή δεν είναι σε θέση να επεξεργασθεί ένα εθνικό σχέδιο ανάταξης της οικονομίας, έχει μετατρέψει τη συνταγή της «τρόικας» σε αυτόματο πιλότο της κυβερνητικής πολιτικής. Ο πρωθυπουργός και οι υπουργοί του όχι απλώς έχουν παραδοθεί, αλλά και έχουν βολευθεί πολιτικά με την κηδεμονία της Ευρωζώνης και του ΔΝΤ. Λειτουργούν ως εντολοδόχοι κι όχι ως πραγματική κυβέρνηση, η οποία ναι μεν έχει αναλάβει συγκεκριμένες υποχρεώσεις, αλλά παραλλήλως εφαρμόζει και τα δικά της μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης και ανάπτυξης".
Η κρυφή γοητεία του "κέντρου", του Ν. Φίλη, Η Αυγή, 11/7/2010.
"Η νέα απόπειρα ιδεολογικής διαχείρισης της κρίσης δεν στηρίζεται τώρα κυρίως στην κατατρομοκράτηση των πολιτών, αλλά στη συλλογική ενοχοποίηση της κοινωνίας και την περαιτέρω απαξίωση οργανωμένων μορφών δράσης, όπως ο συνδικαλισμός. Αρχιερείς της προσπάθειας αυτής είναι πολιτικά πρόσωπα υπεράνω υποψίας: Κήρυκες του τηλεοπτικού άμβωνα, τεχνοκράτες με επιχειρηματικές διασυνδέσεις, πολιτικοί της εφεδρείας από τον κεντροδεξιό χώρο....Τα γνωρίζουν αυτά οι σύντροφοι της Δημοκρατικής Αριστεράς. Αλλά τώρα επικεντρώνονται στοχοπροσηλωμένα στο "πελατειακό κράτος". Οι ταξικές σχέσεις και η θηριώδης νεοφιλελεύθερη επίθεση της εποχής υποβαθμίζονται και μεταλλάσσονται στο θέμα "πελατειακό κράτος". Υπόρρητα ίσως ανιχνεύει κανείς "συνομιλίες" με το ηγεμονικό ρεύμα του (νεο)φιλελεύθερου αντικρατισμού."
Οι κανόνες ως είδος πρώτης ανάγκης, του Ευγένιου Αρανίτση, Ελευθεροτυπία, 11/7/2010.
"Τότε ακριβώς αναδύεται η ανάγκη ενός πράγματος που θα καταλάβει τη θέση της χαμένης αίσθησης της αισχρότητας, δηλαδή της εκμηδενισμένης αγανάκτησης η οποία, μια φορά κι έναν καιρό, ανέπτυσσε το ανθρώπινο ον απέναντι στις κακόβουλες επιθέσεις των πιο χυδαίων και βάναυσων απειλών για την αξιοπρέπεια, τη συμπόνια, την ειλικρίνεια και την αλληλεγγύη. Αυτό το υποκατάστατο, ολοφάνερα παιδαριώδες, είναι το πλήθος των απαρέγκλιτων δήθεν μικροκανόνων που ακολουθούν κατά πόδας όλους τους υπνωτισμένους βηματισμούς της εμπειρίας, από τη διατροφή και τις εξετάσεις του εξαμήνου μέχρι τη χρήση απορρυπαντικών και το φεμινιστικό λαϊφστάιλ της διακοπής της εγκυμοσύνης. Αν σας ενοχλούν οι βάρβαροι ρυθμοί συγχώνευσης της show biz με την πολιτική σαπουνόπερα ή τις επιστήμες, σκεφτείτε τουλάχιστον ότι, στην Αλαμπάμα, οι γονείς που παραλείπουν να εμφανιστούν για την τακτική ενημέρωση απ' τους καθηγητές του σχολείου διώκονται ποινικά. Στην πολιτεία του Ουισκόνσιν, πιθανόν να σε πυροβολήσουν αν σε δουν να οδηγάς ποδήλατο κρατώντας το τιμόνι μόνον με το ένα χέρι· η ελευθερία είναι κυριολεκτικά στο χέρι σου".
Ήττα κατά κράτος, του Γιώργου Δελαστίκ, Το Έθνος, 10/7/2010.
"Η κρίση του συνδικαλισμού θα προσλάβει υπαρξιακό χαρακτήρα. Τώρα πληρώνει ο συνδικαλισμός τον πολιτικά και κοινωνικά αμαρτωλό βίο των ηγετών του επί ολόκληρες δεκαετίες. Τώρα όλοι συνειδητοποίησαν ότι τα συνδικάτα έχουν πια καταντήσει «στρατηγοί χωρίς στρατούς». Οι αυταπάτες των συνδικαλιστικών ηγεσιών ότι μπορούν δήθεν με προσφυγές στα δικαστήρια να κερδίσουν αυτά που έχασαν στο πεδίο της κοινωνικής αναμέτρησης, δεν είναι μόνο ανεδαφικές. Προδίδουν και άγνοια θεμελιωδών κανόνων της πολιτικής. Οι δικαστικές αποφάσεις σε τέτοια θέματα αντανακλούν πάντα τους πολιτικούς και κοινωνικούς συσχετισμούς δυνάμεων. Οι πολιτικά ηττημένοι δεν κερδίζουν ποτέ στα δικαστήρια. Ακόμη και αν υπάρξουν κάποιες ευνοϊκές αποφάσεις, αυτές θα αφορούν τα πιο ισχυρά τμήματα των εργαζομένων του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα - δικαστές, γιατρούς, μηχανικούς κ.λπ. Σε καμιά περίπτωση τη μάζα των «πληβείων» των οικονομικά ασθενέστερων. Οσον αφορά δε την προσφυγή σε ευρωδικαστήρια, προκαλεί μόνο θυμηδία. Αφού η ΕΕ από κοινού με την κυβέρνηση και το ΔΝΤ επέβαλαν αυτά τα μέτρα κοινωνικής αγριότητας, το ευρωδικαστήριο θα τα ακυρώσει;".
|
